Kısaca
Siyah sac, oksit tabakası üzerinde kalan sıcak haddelenmiş sacdır; HRP aynı sacın asitle temizlenip yağlanmış hâlidir; DKP, asitli sacın oda sıcaklığında tekrar haddelenmesiyle elde edilen, kalınlığı hassas ve yüzeyi düzgün soğuk haddelenmiş sacdır; galvanizli sac ise korozyona karşı çinkoyla kaplanmıştır. Yalnızca galvanizli sac kendi pas korumasını taşır.
Sac türleri tek bir üretim zincirinin halkalarıdır
Piyasada farklı isimlerle satılan saclar aslında aynı çeliğin farklı işlem aşamalarıdır. Zincir şöyle ilerler: çelik sıcak haddelenir (siyah sac), yüzeyindeki oksit tabakası asitle temizlenir (HRP), oda sıcaklığında tekrar haddelenip incelir (DKP) ve korozyona karşı çinkoyla kaplanır (galvanizli sac). İsteğe bağlı olarak galvanizli sacın üzerine fabrikada boya uygulanır (boyalı sac).
Karşılaştırma tablosu
| Siyah sac | HRP (asitli) sac | DKP sac | Galvanizli sac | |
|---|---|---|---|---|
| Üretim | Sıcak haddelenmiş | Sıcak haddelenmiş + asitle temizlenmiş, yağlanmış | Soğuk haddelenmiş, tavlanmış | Çinko kaplanmış (genellikle soğuk haddelenmiş altlık) |
| Yüzey | Koyu, tufallı (oksitli) | Temiz, mat gri | Düzgün, parlak | Çinko kaplı, gri metalik |
| Kalınlık toleransı | Geniş | Geniş | Dar, hassas | Dar (altlığa göre) |
| Korozyon koruması | Yok | Yalnızca geçici yağ | Yalnızca geçici yağ | Çinko kaplama (Z100–Z275) |
| Yaygın standart | EN 10025 (ör. S235JR) | EN 10111 (DD11…DD14) | EN 10130 (DC01…DC06) | EN 10346 (DX51D+Z…, S250GD+Z…) |
| Tipik kullanım | Kalın konstrüksiyon parçaları, kaynaklı imalat | Bükme, presleme, şasi parçaları | Boyanacak gövdeler, pano, mobilya, beyaz eşya | Dış ortam, çatı, havalandırma, nemli alanlar |
Siyah sac nedir?
Siyah sac, sıcak haddeleme sonrası yüzeyindeki koyu oksit (tufal) tabakasıyla birlikte satılan sacdır; rengini bu tabakadan alır. Ekonomiktir ve genellikle kalın kesitlerde, kaynaklı çelik imalatta ve görünüşün önemli olmadığı yerlerde kullanılır. Boyanacaksa tufalın kumlamayla temizlenmesi gerekir.
HRP sac nedir?
HRP (asitli sac), sıcak haddelenmiş sacın asit banyosunda tufaldan arındırılıp yağlanmış hâlidir. Siyah sacla aynı çeliktir; farkı temiz yüzeyidir. Bu sayede bükme, presleme ve boyama için siyah sacdan daha uygundur. DD11–DD14 kaliteleri EN 10111 standardında tanımlanır.
DKP sac nedir?
DKP, asitle temizlenmiş sıcak haddelenmiş sacın oda sıcaklığında tekrar haddelenmesi ve tavlanmasıyla elde edilen soğuk haddelenmiş sacdır. Kalınlığı daha hassas, yüzeyi daha düzgündür; derin çekme ve hassas şekillendirmeye uygundur. DC01–DC06 kaliteleri EN 10130 standardındadır. DKP'nin kaplaması yoktur; nemli ortamda boyanmadan bırakılırsa kısa sürede paslanır.
Galvanizli sac ile DKP arasındaki fark
Galvanizli sac, büyük ölçüde DKP benzeri soğuk haddelenmiş bir altlığın sürekli hatta erimiş çinkoyla kaplanmasıyla üretilir. Mekanik olarak yakın olsalar da galvanizli sac kendi korozyon korumasını taşır; DKP ise boyanmadıkça korunmasızdır. Dış ortamda, nemli alanlarda ve boya bakımının zor olduğu yerlerde galvanizli sac tercih edilir. Galvanizli sacın tanımı ve kalite gösterimi için galvanizli sac nedir rehberine bakın.
DX51D, S250GD gibi kalite kodları ne anlatır?
Galvanizli sacta kalite kodunun ilk harfleri kullanım amacını gösterir. DX ile başlayan kaliteler (DX51D, DX52D, DX53D, DX54D…) şekillendirme içindir; sayı büyüdükçe derin çekme kabiliyeti artar. DX51D en yaygın genel amaçlı kalitedir. S…GD kaliteleri (S220GD, S250GD, S350GD…) yapısal çeliklerdir; sayı minimum akma dayanımını (MPa) gösterir. Kodun sonundaki +Z çinko kaplamayı belirtir ve ardından kaplama miktarı gelir (ör. DX51D+Z275).
Hangisini seçmeliyim?
- Kalın, kaynaklı ve sonradan boyanacak konstrüksiyon: siyah sac veya HRP.
- Hassas ölçülü, boyanacak iç mekân gövdesi: DKP.
- Dış ortam, çatı, cephe, havalandırma, tarım ve nemli alanlar: galvanizli sac; renk istenirse boyalı sac.
Bu içerik İpek Metal teknik ekibi tarafından hazırlanmıştır. Projenize özel değerler için bizimle iletişime geçin.