Kısaca
Galvanizli sacın ömrü çinko kaplama kalınlığına ve ortamın korozyon sınıfına bağlıdır. Z275 sacta yüzey başına yaklaşık 19 µm çinko bulunur; ISO 9223 aşınma hızlarına göre bu, orta korozif (C3) ortamda yaklaşık 9–28 yıl, kırsal ortamda daha uzun dayanır. Sık görülen 10–70 yıl kalın parça galvanizi içindir.
Kısa cevap
Galvanizli sacın ömrü iki şeye bağlıdır: çinko kaplamanın kalınlığı ve bulunduğu ortamın korozyon sınıfı. Çinko, ortama göre yılda belirli bir miktar aşınır; kaplama bitene kadar alttaki çelik paslanmaz. Bu yüzden ömür yaklaşık olarak yüzey başına çinko kalınlığı ÷ yıllık çinko aşınması ile tahmin edilir.
"10–70 yıl" neden her galvaniz için geçerli değil?
İnternette sık görülen 10–70 yıllık ömür, çelik konstrüksiyon parçalarının erimiş çinko banyosuna tek tek daldırıldığı parça galvanizi içindir. EN ISO 1461 standardına göre 6 mm'den kalın çelikte bu kaplamanın ortalama kalınlığı en az 85 µm'dir. Rulodan sürekli hatta üretilen galvanizli sacta ise kaplama çok daha incedir: Z275 sınıfında yüzey başına yaklaşık 19 µm. Bu nedenle galvanizli sacın ömrünü parça galvanizinin rakamlarıyla değerlendirmek yanıltıcıdır. Kaplama sınıflarının kalınlık karşılıkları için Z100–Z275 rehberine bakın.
Ortama ve kaplama sınıfına göre tahmini ömür
ISO 9223 standardı atmosferi korozyon sınıflarına ayırır ve her sınıf için çinkonun ilk yıl aşınma aralığını verir. Aşağıdaki tablo, bu aralıkları her kaplama sınıfının yüzey başına çinko kalınlığına bölerek bulunan, kaplamanın tükenmesine kadar geçen yaklaşık süreyi gösterir:
| Ortam (ISO 9223) | Çinko aşınması (µm/yıl) | Z100 (yıl) | Z140 (yıl) | Z200 (yıl) | Z275 (yıl) |
|---|---|---|---|---|---|
| C2 · Düşük: kırsal, temiz hava | 0,1–0,7 | 10–50+ | 14–50+ | 20–50+ | 28–50+ |
| C3 · Orta: şehir, hafif sanayi, kıyıdan uzak | 0,7–2,1 | 3,3–10 | 4,7–14 | 6,7–20 | 9,2–28 |
| C4 · Yüksek: sanayi bölgesi, kıyı şeridi | 2,1–4,2 | 1,7–3,3 | 2,3–4,7 | 3,3–6,7 | 4,6–9,2 |
| C5 · Çok yüksek: ağır sanayi, deniz kenarı | 4,2–8,4 | 0,8–1,7 | 1,2–2,3 | 1,7–3,3 | 2,3–4,6 |
Tablo bir tahmin aracıdır, garanti değildir. Çinkonun aşınma hızı ilk yıllardan sonra genellikle yavaşlar; öte yandan kesme kenarları, bindirme yerleri ve su biriken noktalar daha hızlı etkilenir. Kıyıya yakınlık, sanayi gazları ve yüzeyde suyun ne kadar beklediği gerçek ömrü belirler.
Galvanizli sac paslanır mı?
Çinko kaplama sağlam olduğu sürece çelik paslanmaz. Çinko iki yolla korur: çeliğin üzerini kapatarak (bariyer) ve çizik ya da kesik olan yerde kendisi aşınarak (katodik koruma). Bu yüzden küçük çizikler ve kesme kenarları genellikle kısa sürede paslanmaz. Kaplama zamanla tükendiğinde ise çelik kırmızı pasla korozyona başlar; galvanizli bir yüzeyde kırmızı pas görülmesi, o bölgede çinkonun bittiğini gösterir.
Beyaz pas nedir?
Beyaz pas, galvanizli yüzeyde oluşan beyaz, tozlu lekelerdir ve çinko hidroksitten oluşur. Sıkı istiflenmiş sac paketleri veya rulolar ıslandığında ya da levhalar arasında yoğuşma olduğunda ortaya çıkar. Açık havada çinko yüzeyinde karbondioksitle koruyucu bir çinko karbonat tabakası oluşur; birbirine yapışık levhaların arasına hava girmediği için bu tabaka oluşamaz ve beyaz pas başlar.
- Önlemek için: Sacı kuru ve havalandırılan yerde, yerden yükseltilmiş ve hafif eğimli istifleyin; brandayla sıkıca örtüp yoğuşmaya izin vermeyin. Islanan paketleri açıp levhaları kurutun.
- Pasivasyon: Üretimde uygulanan pasivasyon, depolama süresince beyaz pasa karşı ek koruma sağlar ama doğru depolamanın yerini tutmaz.
- Oluştuysa: Hafif beyaz pas sert naylon fırçayla temizlenebilir; yüzeyde mat iz kalabilir. Lekenin altında çelik görünüyorsa bölge çinkoca zengin boyayla onarılmalıdır.
Ömrü uzatmanın yolları
- Daha yüksek kaplama sınıfı: Dış ortamda Z275 seçmek, Z100'e göre çinko miktarını yaklaşık üç katına çıkarır.
- Boyalı sistem: Çinko ile boyanın birlikte kullanıldığı sistemler, ikisinin ayrı ayrı ömürlerinin toplamından daha uzun dayanır. Fabrikada boyanmış boyalı sac ya da sonradan uygulanan boya bu amaçla kullanılır; bkz. galvaniz boyama rehberi.
- Tasarım: Suyun beklemeyeceği eğim, kesme kenarlarının korunması ve farklı metallerle (bakır gibi) temasın önlenmesi.
Projenizin bulunduğu ortamı teklif talebinizde belirtirseniz uygun kaplama sınıfını birlikte belirleyebiliriz: teklif isteyin.
Bu içerik İpek Metal teknik ekibi tarafından hazırlanmıştır. Projenize özel değerler için bizimle iletişime geçin.